Bütçe Nedir?

Bütçe Nedir? bir sonraki dönemde gerçekleşmesi öngörülen gelir ve giderlerin karşılıklı tahminlerini içeren bir tablodur. Bütçe mali yıla ait dönemdeki yapılacak giderleri ve elde edilecek gelirlerin tahminidir. Bütçe yapılırken önce giderler tespit edilerek zorunlu ihtiyaçların karşılanması esas alınır. Ardından gelir sağlanmaya çalışılır. Eğer giderlerin karşılanabileceği gelir sağlanamazsa bütçe açığı oluşur.

Devlet bütçesi; bir yıllık dönem için hazırlanan, gelir ve gider tahminlerinin ve bunların uygulanmasına ilişkin esasları içeren yürürlüğe konan belgedir. Bütçe Nedir , Bütçe ilkelerini inceleyelim.

Pin

Bütçe İlkeleri

• Genellik İlkesi: Bütçede tüm gelir ve giderlerin ayrı ayrı gösterilmesi genellik ilkesi olarak ifade edilir. Eskiden uygulanan safi metot yerine şu an gayrisafi metot uygulaması yapılmaktadır. Safi metotta kurumlar, elde edilen gelirlerden yapılan harcamaları düşürdükten sonra bütçede bu kalan kısmı göstermektedirler. Gayrisafi metotta ise gelir ve giderler, genellik ilkesine uygun olarak eksiksiz şekilde yazılmaktadır.
• Birlik İlkesi: Kamu sektöründe tüm gelir ve harcamalar için tek bir bütçe hazırlanmasıdır. Birlik ilkesi ile hazırlanan tek bütçe sayesinde kuruluşlar arasında karşılaştırma olanağı sağlanmış olur.
• Doğruluk İlkesi: Bütçe yani gelir ve gider tahminlerini içeren tablo hazırlanırken gerçeğe uygun sonuçlar vermesini ifade eder. Ekonomik değişimlerin yıl bazında doğru tahmin edilmesi gereklidir. Gerçekçi tahminlerin yapılması bütçe uygulamasını kolaylaştırır ve sonuçta bütçe açığı meydana gelmez.
• Açıklık İlkesi: Bütçede yer alan bilgilerin açık olmasıdır. Bütçe ilgili olan bilgilerde ve belgelerin tamamında herhangi bir gizlilik olmaması gereklidir.
• Giderlerin Gelirlerden Önceliği İlkesi: Önce gider tahmini yapılan bütçede, gider rakamları belirlendikten sonra gelir tahmini yapılır.
• Önceden İzin İlkesi: Bütçeler, hükümet tarafından hazırlanır ve yasama organı tarafından onaylanır. Onaylanmayan bütçeler, hükümet tarafından uygulanamaz.
• Tahsis İlkesi: Her yıl yapılacak harcamalara bütçede ödenek ayrılmasıdır.
• Anlaşılabilirlik İlkesi: Bütçede yer alan bilgilerin sadece konunun uzmanları tarafından değil, konu hakkında bilgi edinmek isteyen herkesin anlayacağı gibi anlaşılır bir dille hazırlanmasını ifade eder. Bu ilke aynı zamanda bütçedeki gelir ve gider tablosunun, tablodaki rakamların kolay anlaşılır olmasını da sağlar.
• Tasarruf İlkesi: Bütçede gereksiz harcamaların önlenerek, en az harcama ile daha fazla hizmetin alınması ilkesidir.
• Denklik İlkesi: Bütçede gelir ve giderlerin denk olmasını ifade eden ilkedir. Yani harcamalar gelirlere eşit olmalıdır.
• Zaman İlkesi: Bütçenin uygulanması için bir zaman dilimi olduğunu ifade eden ilkedir.

Bütçe Hazırlama

• Bütçenin kapsayacağı dönem belirlenir.
• Bütçe stratejisi belirlenir.
• Giderler, gelirler, harcamalar belirlenir.
• Sapma analizleri yapılmalıdır.
• Hedefler belirlenip, paylaştırılmalı.
• Bütçe onayı alınmalı.
• Bütçe plan takibi bütçe dönemi içinde sürekli takip edilmeli ve sapmalar belirlenip, sapmalara göre bütçe tekrar değerlendirilmelidir. Bütçe tekrar planlanmalı ya da sapmaların nedenleri ortadan kaldırılmalı.

Bütçe Çeşitleri

• Performans Bütçe: Devletin görevlerini yerine getirebilmesi için gereken hizmetler ile bu hizmetlerin birim maliyetinin önemli olduğu bütçedir.
• Milli Bütçe: Kamu ve özel sektör arasındaki kaynak dağılımının adil ve uygun şekilde sağlanabilmek için hazırlanan bütçedir. Ekonomik ve mali politikaya rehber olan bir bütçedir.
• Program Bütçe: Kamu faaliyetlerinde verimlilik, etkinlik ve tasarrufun sağlanması için önemli olan bütçedir. Bütçe kaynaklarının en uygun, akılcı şekilde kullanılması ile kamu hizmetlerinin en üst düzeyde yerine getirilmesi amaçlanmıştır.
• Telafi Edici Bütçe: Devletin ekonomik hayata müdahalesini gerekli gören düşünceye dayanır. Belli sınırlar dahilinde devletin ekonomik durgunluk zamanında ekonomiyi canlandırmak amaçlı bütçe açığını mali bir araç olarak kullanması durumudur. Telafi edici bütçede, tam istihdam sağlanıncaya kadar devlet özel sektörün yatırım harcamalarındaki eksiklerini giderir.
• Devri Bütçe: Bu bütçede, bütçe denkliği aranmaz. Ekonomik daralma dönemlerinde bütçe açığı meydana gelir ve devlet harcamalarını arttırıp, talebi teşvik ederek açığı kapatmaya çalışır.
• Denk Bütçe: Bütçenin denk olması esası aranır. Kamu harcamaları kamu giderleriyle sağlanması gereklidir. Bütçenin açık vermeme esası vardır.
• İktisadi Devlet Teşekkülü Bütçeleri: İktisadi devlet teşekküllerinin bağımsız bütçeye ihtiyaçları vardır. İktisadi devlet teşekkülleri için ayrı bütçeler hazırlanır ve bu bütçeler özel hukuk hükümlerine tabi olur. Bu teşekküllerin tüm sermayesi devlete ait olup ve İktisadi devlet teşekküllerinin bütçesi işletme bütçesi niteliği taşır. Bu nedenle ayrıca yatırım ve finansman bütçeleri de hazırlanması gereklidir.

 Böylelikle Bütçe Nedir, Bütçe Hazırlama ilkeleri, Bütçe Çeşitleri incelemiş olduk.

Amortisman Nedir, Amortisman Türleri Nelerdir?